باغ فین کاشان، نام یک باغ ایرانی است که از زمانهای قدیم در محله ای به نام فین در کاشان جای داشته است. حمام فین هم یک حمام تاریخی است و در مجموعه باغ فین قرار دارد. جایی است که ناصرالدینشاه، در سال ۱۸۵۲ میلادی (۱۲۳۰ ه.ش) صدراعظم خود امیرکبیر را در آن به قتل رساند. سابقه و قدمت باغ فین و بناهای آن به دوره صفویه بازمیگردد. وسعت باغ بالغ بر ۲۳ هزار مترمربع و شامل یک حیاط مرکزی است که به وسیله دیوار، بارو و برجهای استوانه شکل محصور شده است. باغ فین در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است؛ و چند سال است که به ثبت جهانی یونسکو نیز رسیده است.
باغ فین کاشان از آثار ملی و جزوی از ۹ باغ ایرانی در فهرست میراث جهانی است. داخل این باغ زیبا و سرسبز دیدنیهای زیادی مثل خلوت کریمخانی، حوض جوشان،موزه ملی کاشان، شترگلوی قاجاری، تقسیمگاه آب موجود است. باغ که از زمانهای دور محل رفتوآمد اعیان و اشراف بوده نمونه کاملی از معماری باغ ایرانی می باشد. تک تک عناصر آب، تقارن، کاشت دقیق گیاهان و عمارت مرکزی که از ویژگیهای باغ ایرانی است در این باغ در سطح بالایی از زیبایی مشاهده میشود. عمارت کوشک صفوی با نقاشیهای زیبایی تزئین شده بوده که بخشی از آن در جریان حمله افغانها تخریب شد و بخش دیگر در دوره قاجار با گچ پوشانده شده و مرمت گردیده است.
+ آدرس باغ فین کاشان : انتهای بلوار امیرکبیر
شماره تماس : 03155302010
+ حس و حال و هوام در باغ فین کاشان
– در این مکان شما شاهد یکی از جذابترین باغهای ایرانی هستید.
– مسیر آبراههای که از چهارطرف کوشک اصلی میرود نمای جذابی به این باغ داده است.
– عمارت انتهایی باغ فین واقعا دیدنی است.
– علاوه بر حوض اصلی وسط کوشک یک حوض در انتهای باغ قرار دارد که سقف و معماری خیلی جذابی دارد.
– حمام فین کاشان که امیرکبیر به قتل رسید نیز در این مکان قرار دارد که میتوانید بازدید داشته باشید.
– برای عکاسی و تولیدمحتوا این باغ واقعا جذابه.
+ ویدئو باغ فین کاشان
–با کیفیت بهتر در یوتیوب ببینید
+ آدرس گوگل مپ باغ فین کاشان
+ اطلاعات بیشتر باغ فین کاشان
برخی منابع تاریخی قدمت این باغ را به دوران سلطنت آلبویه میرسانند. به استناد این منابع، زلزله مهیب سال ۱۵۷۳ میلادی باعث تخریب کلی باغ شد. بقایای باغی در چند صد متری باغ فین (باغ نو) موجود است که به باغ کهنه معروف است. باغ کهنه در دوره ایلخانان مغول بیشترین گسترش را یافته بودهاست. به هرحال ساختمان باغ فین فعلی به دوران شاه عباس بزرگ نسبت داده شده و میراث فرهنگی ایران طراح باغ را غیاثالدین جمشید کاشانی میداند. با این وجود منابع دانشگاهی طراح باغ را شیخ بهایی معرفی میکنند.
کار ساخت و توسعه عمرانی باغ در دوره شاه صفی و شاهعباس دوم نیز ادامه یافت و به اوج رسید. بناهای سردر ورودی، کوشک صفوی و یکی از حمامها محصول این دوره بودهاند. همچنین شاه سلیمان صفوی صفهای پیرامون چشمه فین بنا نمود که احتمالاً موجب تغییر نام چشمه فین به چشمه سلیمانیه بودهاست. از اواخر دوره صفویه تا دوره زندیه و همزمان با حمله افغان و لشکرکشیهای نادر شاه، توجهی به باغ نشده است. در دوره کریمخان زند و همزمان با وقوع چند زلزله پیاپی، باغ و ابنیه موجود در آن مورد مرمت قرار گرفت و بنای خلوت کریمخانی به آن افزوده گشت.
در دوره سلطنت فتحعلیشاه قاجار، بخشهایی زیادی به ابنیه باغ افزوده شد. تقریباً مابقی ابنیه موجود در باغ، همگی محصول این دوران است؛ ولی با مرگ فتحعلیشاه، کار رسیدگی به باغ و درختان آن رها شد و حتی بخشهایی از باغ از میان رفت. با ثبت ملی این اثر در هفتاد سال پیش، رسیدگی و توجه به آن اهمیت بیشتری یافت. در دوره پهلوی، بنای موزه ملی کاشان بر خرابههای خلوت نظامالدوله و همچنین بنایی در حد فاصل کتابخانه و حمامها ساخته شد و سایر ابنیه نیز مورد مرمت قرار گرفت.
وجود عناصر آب و درخت که عناصری پویا هستند در کنار ابنیه که عناصر ثابت معماری هستند، هویتی زنده به این اثر فرهنگی و تاریخی بخشیدهاست. باغ فین یکی از مهمترین نمونه باغهای ایرانی است که همچنان زنده و پابرجاست. همچنین این باغ به خوبی روش ایجاد منظر فرهنگی را معرفی میکند.
در طراحی باغ فین، آب اساسیترین عنصر بودهاست. آب در باغ فین به صورتهای راکد (در استخر مقابل کوشک و حوض خانه صفوی)، روان (در جویها)، فورانی (فوارهها) و جوششی (ظهور آب از حفرههای منظم کف حوض در حوض جوش و حوضخانه صفوی و شترگلوی فتحعلی شاه) حضور دارد. هریک از اشکال گوناگون آب در این باغ، مفهومی خاص را تداعی میکند. آب فراوان و جریان آن در جویهایی با کاشی فیروزهای، در محیطی که آب واقعاً کمیاب است و درختانی با سایه گسترده در تضادی بزرگ با کویر خشک و طبیعتی نامهربان است که در پشت دیوارهای باغ گستردهاست.
آب جاری در جویها، استخرها و حوضهای باغ از چشمه سلیمانیه تأمین میشود. آب این چشمه ابتدا در استخری در پشت باغ جمع میشود. اختلاف ارتفاع این استخر نسبت به سطح جویها، ایجاد فوارههایی را امکانپذیر کردهاست که به روش ثقلی آب را به بالا پرتاب میکنند.
مهمترین گیاهان باغ فین، شامل ۵۷۹ اصله درخت سرو و ۱۱ اصله درخت چنار است. با توجه به قدمت این درختان، به نظر میرسد که درخت سایه گستر و همیشه سبز سرو در طراحی باغ نقش کالبدی داشته و کاشت معدود درختان خزان دار چنار موجود در باغ، فقط به منظور افزایش کیفیت بصری صورت گرفتهاست. به نظر میرسد که کاربرد درخت سرو در ادبیات فارسی به عنوان نماد زیبایی انسان در این انتخاب بیتاثیر نبودهاست.
اغلب درختان باغ، بین ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال سن دارند. طی پانزده سال گذشته و بخصوص بعد از سال ۱۳۸۶، مجموعهای از عوامل موجب بروز فاجعه خشکی و بیماری درختان شد. عواملی همچون مهار فیزیکی غیراصولی، دخالت غیر کارشناسانه، سرمازدگی شدید، عبور سیم و کابل برق و لولهگذاریهای تأسیساتی، ایجاد پیادهروهای آهکی و سیمانی و محصور کردن درختان با آن، آبیاری نادرست و غیراصولی، آفت شپشک، نادیده گرفتن دستور غذایی درختان، مشکلات مدیریتی و نادیده گرفتن نظرات کارشناسان موجب گردید تا حداقل ۱۱۲ درخت تاریخی بهطور کامل خشک شده و تعداد زیادی هم بین ۳۰ تا ۵۰ درصد آسیب ببینند. مسئولین میراث فرهنگی پایان یافتن «عمر مفید» درختان را دلیل خشک شدن آنها میدانند.
در طراحی اولیه باغ، حفظ تقارن اهمیت ویژهای داشتهاست. به تدریج و با دخالت شاهان، از این تقارن کاسته شدهاست. این خروج از تقارن هم در محورهای تردد در باغ و هم در ابنیه اضافه شده پس از دوره صفویه به چشم میخورد.
در مرکز باغ، کوشک صفوی قرار دارد. حمام کوچک و عمارت سردر سایر ابنیه دوره صفوی را تشکیل میدهند. کوشک قاجاری با نقاشیهای زیبای سقفی و دیواری نیز در انتهای باغ و خارج از محور تقارن باغ واقع است. حمام سلطنتی، موزه ملی، خلوت کریمخانی و اتاق شاهنشین ابنیهای هستند که پس از دوران صفویه به ابنیه باغ افزوده شدهاند.
مجموعه باغ فین در سال ۱۹۳۵ میلادی در آثار ملی ایران به ثبت رسید. کار ثبت جهانی این اثر که از سال ۲۰۰۷ میلادی آغاز شده بود، چندین سال به طول انجامید و سرانجام در زمستان ۱۳۸۹، مرحله اول ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو به انجام رسید.
لینک کوتاه | https://www.zhiyar.net/59vn
