محوطه تاریخی هگمتانه، قدمتی بالغ بر ۳۰۰۰ سال دارد و اشیای زرین و سیمین متعلق به دوره هخامنشی، الواح زرین منتسب به آریارمنه و ارشام (اجداد داریوش) و جامهای زرین و سیمین از جمله ریتون مشهور طلایی در این منطقه باستانی کشف شدهاند. وجود جاذبههای همچون موزه هگمتانه و مجموعه کلیساها، هگمتانه را به یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری همدان تبدیل کرده است. هگمتانه، در تاریخ ۲۴ شهریور سال ۱۳۱۰ با شماره ۲۸ به ثبت ملی رسیده و در مرداد ۱۴۰۳ شمسی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.
+ آدرس محوطه تاریخی هگمتانه همدان : بلوار علویان،میدان اکباتان
شماره تماس ؛ 08132524005
لینک کوتاه | https://www.zhiyar.net/59df
+ حس و حال و هوام در محوطه تاریخی هگمتانه همدان
– واقعا نمیشه آدم حس و حال و تجربهاش رو از دیدن محوطه تاریخی هگمتانه بیان کنه ولی در یک کلمه میشه گفت: بینظیر
– محوطه خیلی بزرگی هست و باید چند ساعتی براش وقت بگذارید.
– جلوی بلیت فروشی چند راهنمای گردشگری هست که با مبلغ مناسبی میتونید ازش کمک بگیرید تا مجموعه رو براتون توضیح بده و حال بیشتری ببرید.
– به جز شهر هگمتانه، موزه هگمتانه رو هم ببینید و حتما از دو کلیسا حاضر در مجموعه نیز دیدن کنید.
– واقعا جای عجیب و دیدنی و خفنی هست. کیف کنید از تاریخمون.
+ آدرس گوگل مپ محوطه تاریخی هگمتانه همدان
+ اطلاعات بیشتر محوطه تاریخی هگمتانه همدان
این شهر کهن، نخستین پایتخت ایران بوده است و به همراه آتن در یونان و رم در ایتالیا و شوش در خوزستان، از معدود شهرهای باستانی جهان میباشد که همچنان زنده و مهم مانده است. هرودوت این شهر را ساخته دیاکو دانسته و گفته است که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیارهها بودهاند. دانشنامه ایرانیکا بنیانگذاری ماد را سال ۷۰۸ پیش از میلاد به مرکزیت هگمتانه و توسط دیاکو ذکر میکند. در سال ۵۵۰ پیش از میلاد، ایشتوویگو شاه ماد از کوروش بزرگ شکست میخورد و پیرو آن هگمتانه به تسخیر کوروش بزرگ در میآید.
در سال ۳۳۰ پیش از میلاد، داریوش سوم کشته شده و هگمتانه فتح میشود. همچنین تخت جمشید به وسیله اسکندر مقدونی ویران شده و حکمرانی هخامنشیان پایان میپذیرد.
در حفاریهای باستانشناسی سالهای اخیر در تپهٔ هگمتانه مشخص شده است که محل کاخ و بناهای اشاره شده، در تپهٔ هگمتانه کنونی واقع بوده است. از جمله ویژگیهای شهر باستانی هگمتانه، معماری و طرح و نقشه منظم این شهر بوده است، که در بین آثار باستانی به دست آمده کمسابقه است. آثار کشف شده حاکی از وجود یک شبکهٔ منظم و پیشرفتهٔ آبرسانی در شهر حکومتی مادها، پارسها و پارتها است. در فواصل بین کانالهای آب رسانی، معابری بر عرض ۵/۳ متر وجود داشته و کف این معابر، تماماً با آجرهای مربع شکل و منظمی، مفروش بوده است. تحقیقات نشان داده که در فواصل ۳۵ متری بین معابر، دو سری واحدهای ساختمانی قرار دارند، که هر کدام شامل یک حیاط مرکزی (هال) است، با اتاقها و انبارهایی به صورت قرینه در گرداگرد آن. به شکلی که هر واحد ساختمانی، فضایی در حدود ۵/۱۷ * ۵/۱۷ متر را در بر میگیرد. معابر مذکور با عرض ۵/۳ متر و پیبندی آجری در بخش وسیعی از تپه گسترش داشته و جهت شمالشرقی به جنوبغربی دارند.
پیشینهٔ حفاریهای علمی این تپه، به سال ۱۹۱۳ میلادی برمیگردد، که هیئتی فرانسوی از طرف موزهٔ لوور پاریس به سرپرستی شارل فوسی، کاوشهایی در تپه هگمتانه انجام داد؛ ولی نتایج این کاوشها هیچگاه منتشر نشد.
در طی ۱۰ فصل حفاری انجام شده از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۸، که حدود ۱۴۰۰۰ متر مربع از بقایای این شهر کاویده شد، یکی از کهنترین دورههای تمدّن بشری نمایان شده است. همچنین یک حصار طولانی به ارتفاع ۹ متر و دو برج عظیم و کمنظیر در درون آن کشف شده است. از جمله کاوشهای علمی سال ۱۳۶۲ تا کنون که به سرپرستی محمدرحیم صراف به انجام رسیده، منجر به شناسایی شهر بزرگی در دل تپه هگمتانه شده است.
همچنین ادامهٔ کاوشها، بخشهایی از حصار عظیم شهر به قطر ۹ متر و ارتفاع ۸ متر را آشکار ساخته است. این حصار در فواصل معین، دارای برجهای عظیم بوده، که هگمتانه قدیم را دربرمیگرفته است.
بهطور کلی در یکصد سال اخیر باستانشناسان داخلی و خارجی بارها این تپه را حفاری کردهاند. ضمناً در طول حفاریهای انجام شده، آثار ارزشمند و بینظیری کشف شده است، که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آن هااست.
در چهل و ششمین کمیته میراث جهانی یونسکو که از تاریخ ۲۱ تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴ (۳۱ تیرماه تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۳) در دهلینو برگزار شد، پرونده «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» به عنوان تنها پرونده ایران بررسی و سرانجام محوطه تاریخی هگمتانه به عنوان ۲۸مین اثر ایران به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شد. در این اجلاس، پس از انجام اصلاحاتی به پیشنهاد ایکوموس و برخی از اعضا این کمیته (قطر، قزاقستان، ویتنام، ترکیه، کنیا و روآندا) و با حذف بخش «مرکز تاریخی همدان»، هگمتانه بهعنوان بیست و هشتمین اثر ایران وارد فهرست میراث جهانی در ایران شد.
این پرونده در ابتدا، تپه هگمتانه، بازار و بافت تاریخی همدان را در برمیگرفت و با عنوان «منظر فرهنگی و تاریخی از هگمتانه تا همدان» مطرح شده بود، که منظر تاریخی هگمتانه در شهر همدان مسیر «آرامگاه بوعلی تا آرامگاه باباطاهر» با وسعتی در حدود ۱۰۰ هکتار را شامل میشد که شامل تپه هگمتانه، بازار، بافت تاریخی و ۱۴۰ اثر تاریخی بود، اما وقتی پرونده به «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» تغییر عنوان داد محتوا و مساحت آن نیز تغییر کرد و در نهایت در چهل و ششمین اجلاس میراث جهانی یونسکو، «مرکز تاریخی همدان» از عنوان اصلی آن حذف شده و پرونده با عنوان «هگمتانه»، درحالی که مرکز تاریخی همدان به عنوان حریم آن درنظر گرفته شده است، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. مساحت هگمتانه در پرونده فرستادهشده ۷۵ هکتار و منطقه حائل آن ۲۸۷ هکتار ثبت شده است.
